^Κορυφή
  • Armeni Η Δημοτική ενότητα Αρμένων...
    ...αποτελείται από τα δημοτικά διαμερίσματα: Καλύβες, Αρμένους, Νέο Χωριό, Στύλος, Ραμνή, Καρές, Μαχαιροί. Η μεγαλύτερη επιφάνεια του Δήμου, καλύπτεται από βοσκότοπους και καλλιεργούμενες εκτάσεις. Κατά τους θερινούς μήνες, οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν το μπάνιο τους στις βραβευμένες παραλίες των Καλυβών, του Γλάρου, της Κυανής Ακτής και της Κεράς....
  • Vamos Η Δημοτική ενότητα Βάμου...
    ...περιλαμβάνει τα δημοτικά διαμερίσματα: Βάμου, Γαβαλοχωρίου, Κάινας, Κεφαλά, Ξηροστερνίου, Πλάκας, Σελλίων, Καλαμίτσι Αλεξάνδρου και Κόκκινου Χωριού. Είναι ημιορεινή περιοχή με ποικιλόμορφο και ενδιαφέρον φυσικό περιβάλλον, όπου κυριαρχεί η τοπική δασώδης και θαμνώδης βλάστηση αλλά χαρακτηρίζεται και από την πλούσια αρχιτεκτονική κληρονομιά της. Υπήρξε στο παρελθόν πρωτεόυσα του Δήμου καί φιλοξενεί το Κέντρο Υγείας και Δικαστήριο.
  • Georgioupolis Η δημοτική ενότητα Γεωργιούπολης..
    ... με βουνό και κάμπο, ποταμούς, λίμνη και θάλασσα, άγρια φύση και καλλιεργήσιμη γη. Τοπία απαράμιλλης ομορφιάς, οικισμοί που διατηρούν το παραδοσιακό Κρητικό στοιχείο, αλλά και οικιστικές ζώνες με κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα, νυχτερινή ζωή, σύγχρονες ξενοδοχειακές μονάδες με υπηρεσίες υψηλής ποιότητας στόν τουρισμό.Μαθές, Καβρός, Κουρνάς, Κάστελλος, Φυλακή, Πάτημα, Δράμια, Εξώπολη και Καλαμίτσι Αμυγδάλου είναι τα χωριά της ενότητας αυτής.
  • Krionerida Η Δημοτική ενότητα Κρυονερίδας..
    ...αποτελείται από τις Βρύσες, την Μάζα, τον Αλίκαμπο, τον Εμπρόσνερο, τον Βαφέ και το Νίππος, ορεινά και ημιορεινά χωριά της ρίζας των Λευκών Ορέων. Τα χωριά αυτά χαρακτηρίζονται για τη φιλοξενία των κατοίκων τους, την διατήρηση της Κρητικής παράδοσης, ενώ κύρια ασχολία τους, είναι η κτηνοτροφία και η γεωργία. Η Δ. ενότητα Κρυονερίδας, καταλαμβάνει το κεντρικό τμήμα της επαρχίας Αποκορώνου και συνορεύει την Δήμο Σφακίων από νότια.
  • Fres Η Δημοτική ενότητα Φρε...
    ...αποτελείται από τα δημοτικά διαμερίσματα του Φρε, Μελιδονίου, Παιδοχωρίου, Πεμονίων και Τζιτζιφέ. Βρίσκεται στους πρόποδες των Λευκών Ορέων. Το έδαφος είναι ημιορεινό, παράγει άριστο λάδι, κρασί και εξαίρετα κτηνοτροφικά προϊόντα. Υπάρχουν 4 παραδοσιακά τυροκομεία που αξιοποιούν το γάλα της περιοχής και παράγουν άριστη γραβιέρα, ανθότυρους και μυζήθρα. Δύο βιοτεχνίες με παραδοσιακά έπιπλα, και πέντε Ελαιουργεία δίνουν ζωή στον τόπο διατηρώντας την παράδοση.
  • Asi Gonia Η Αση Γωνιά ..
    ...είναι ένα ορεινό χωριό του Δήμου με μεγάλη ιστορία, χωριό κτηνοτρόφων με 700 κατοίκους περίπου, και ο αριθμός αυτός αυξάνεται διαρκώς. Στην Αση Γωνιά γιορτάζει στις 23 Απριλίου ο Αγιος Γεώργιος ο Γαλατάς. Είναι η κεντρική εκκλησία στην πλατεία του χωριού και τη μέρα της γιορτής του Αγίου οι κτηνοτρόφοι κατεβάζουν τα πρόβατα από τα βουνά στην εκκλησία, τα αρμέγουν και μοιράζουν το γάλα στους παρευρισκόμενους. Σίγουρα μια πολύ ασυνήθιστη γιορτή.

ΝΕΡΟΧΩΡΙ

ΝΕΡΟΧΩΡΙ

Το Νεροχώρι βρίσκεται σε υψόμετρο 194 μέτρων στο νότιο άκρο της κοιλάδας του Κοιλιάρη, ανάμεσα στα χωριά Παϊδοχώρι και Άγιοι Πάντες (Μπαμπαλή). Το χωριό καταλαμβάνει ένα ύψωμα που έχει θέα προς την κοιλάδα του Κοιλιάρη (στα βόρεια), την κοιλάδα του Αλμυρού και του Βρυσιανού (στα ανατολικά και νότια) και προς το Παϊδοχώρι (στα δυτικά), στο οποίο υπάγεται διοικητικά. Το όνομα του χωριού πιθανότατα συνδέεται με την ύπαρξη πηγών στην περιοχή, οι οποίες παρέχουν άφθονο ποτιστικό νερό. Το Νεροχώρι δεν αναφέρεται με το όνομά του στις απογραφές της Βενετοκρατίας, αλλά η θέση του ταυτίζεται με τον οικισμό Pomogna Polani (Πομόνια Πολάνη ή Μπολάνη) που αναφέρει ο Barozzi το 1577, πιθανότατα φέουδο της ομώνυμης οικογένειας. Ο οικισμός αυτός φαίνεται να εγκαταλείφθηκε στα μέσα του 16ου αιώνα, λίγο μετά την κατάκτηση της δυτικής Κρήτης από τους Οθωμανούς (1645-1646).

Γύρω στα 1800, κάτοικοι των γύρω χωριών έβλεπαν συχνά τα βράδια στην τοποθεσία αυτή ένα φως. Όταν πλησίασαν, διαπίστωσαν ότι το φως προερχόταν από μια εικόνα της Αγίας Μαρίνας που υπήρχε στο ύψωμα αυτό. Θεωρώντας το γεγονός θαύμα, έχτισαν έναν ναό στο σημείο που βρέθηκε η εικόνα, γύρω από τον οποίο άρχισαν σταδιακά να χτίζονται και άλλα σπίτια. Κατά την επανάσταση του 1821 εισέβαλαν στο χωριό Τούρκοι στρατιώτες σε ώρα Κυριακάτικης λειτουργίας, αλλά οι περισσότεροι κάτοικοι κατάφεραν να φύγουν και οι Τούρκοι ξέσπασαν στον παπά του Αγ. Αντωνίου (εκκλησία που βρίσκεται στη βόρεια είσοδο του χωριού, πλάι στο νεκροταφείο), τον οποίο κρέμασαν κοντά στου Καλού τη Βρύση. Το χωριό αναφέρεται στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834 ως Nerokhóri, οπότε και κατοικούνταν μαζί με το Παϊδοχώρι από 10 χριστιανικές και 5 μουσουλμανικές οικογένειες.

Κατά τις επόμενες δεκαετίες το χωριό δεν μεγάλωσε σημαντικά, αλλά υπήρξε η γενέτειρα σημαντικών ανδρών, όπως ο Μητροπολίτης Κισάμου και Σελίνου Ειρηναίος Γαλανάκης, ο οποίος επέδειξε αξιόλογο ποιμαντικό και κοινωνικό έργο στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Προς τιμήν του γίνονται κάθε χρόνο (όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν) τα «Ειρηναία», μια εκδήλωση μνήμης στην οποία συμμετέχει πλήθος κόσμου. Ένα άλλο επιφανές τέκνο του χωριού είναι ο Κώστας Ηλιάκης, στέλεχος της Αριστεράς με αξιόλογη αντιστασιακή δράση κατά τη γερμανική κατοχή (1941-1945), συγγενείς του οποίου πολέμησαν με τον Δημοκρατικό Στρατό στον Εμφύλιο (1946-1949).

Διοικητικά, το Νεροχώρι αναφέρεται ως μέρος του Δήμου Φρε το 1881 και το 1900, μέρος του αγροτικού δήμου Παϊδοχωρίου το 1920 και της κοινότητας Παϊδοχωρίου από το 1929 και έπειτα. Το 1997 η κοινότητα αυτή έγινε μέρος του ανασυσταθέντος Δήμου Φρε, ο οποίος έγινε Δημοτική Ενότητα του Δήμου Αποκορώνου το 2010.

Επιμέλεια & σύνταξη κειμένων: Γιώργος Λιμαντζάκης

ΜΟΥΡΙ

ΜΟΥΡΙ (ή Μουρέ)

Το Μουρί βρίσκεται σε υψόμετρο 46 μέτρων στα ανατολικά της Λίμνης Κουρνά, στη μέση περίπου της κοιλάδας που σχηματίζεται ανάμεσα στους πρόποδες των Λευκών Ορέων, τη Γεωργιούπολη και τον ποταμό Μουσέλα. Στην αρχαιότητα η λίμνη ήταν γνωστή με το όνομα Κορησία και στις όχθες της πιστεύεται ότι υπήρχε ιερό προς τιμήν της Κορησίας Αθηνάς, ενώ κατά την Αραβοκρατία (8ος-10ος αιώνας) ιδρύθηκε στις όχθες της χωριό, το οποίο εγκαταλείφθηκε κατά τη β΄ βυζαντινή περίοδο, καθώς οι κάτοικοι του οποίου μετακινήθηκαν 2,5 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά, στην περιοχή όπου σήμερα βρίσκεται το χωριό Κουρνάς.

Η περιοχή της λίμνης φαίνεται να έμεινε έκτοτε ακατοίκητη για αρκετά χρόνια, καθώς δεν αναφέρεται χωριό γύρω από αυτή στις απογραφές της Βενετοκρατίας. Σύμφωνα με την προφορική παράδοση, το Μουρί ιδρύθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα από Σφακιανούς που ήρθαν από το ομώνυμο χωριό της επαρχίας Σφακίων. Η ονομασία «Μουρί» χρησιμοποιείται συνήθως για να περιγράψει μια τοποθεσία με θέα στη γύρω περιοχή, πράγμα που ισχύει τόσο για τον παλιό οικισμό (το Μουρί Σφακίων) όσο και για τον νέο (το Μουρί Αποκορώνου). Το χωριό αναφέρεται στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834 ως Muri, οπότε και κατοικούνταν από 10 χριστιανικές και 2 μουσουλμανικές οικογένειες.

Στο χωριό υπάρχουν δύο εκκλησίες, μία στο δυτικό άκρο του οικισμού, αφιερωμένη στους Αγίους Αναργύρους, και μία στο ανατολικό άκρο, αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη τον Ριγολόγο (η οποία γιορτάζει στις 29 Αυγούστου). Δίπλα στην πρώτη από αυτές χτίστηκε και λειτούργησε σχολείο στα τέλη του 19ου αιώνα, αλλά μετά την ίδρυση της Γεωργιούπολης το 1900 το σχολείο και οι μαθητές μεταφέρθηκαν εκεί. Ωστόσο, ο χώρος αναδιαμορφώθηκε πριν μερικά χρόνια και πλέον φιλοξενεί τον Παιδικό Σταθμό Γεωργιούπολης.

Διοικητικά, το χωριό αναφέρεται ως Μουρέ του Δήμου Μαθέ το 1881, του Δήμου Γεωργιουπόλεως το 1900 και της κοινότητας Γεωργιουπόλεως μετά το 1920, μέρος της οποίας παρέμεινε έκτοτε. Το 1971 καταργήθηκε ο οικισμός Δημητρουλιανά, ο οποίος προσαρτήθηκε στο Μουρί. Το χωριό έγινε μέρος του ανασυσταθέντος Δήμου Γεωργιούπολης το 1997, ο οποίος έγινε Δημοτική Ενότητα του Δήμου Αποκορώνου το 2010.

Επιμέλεια & σύνταξη κειμένων: Γιώργος Λιμαντζάκης

ΜΑΧΑΙΡΟΙ

ΜΑΧΑΙΡΟΙ

Οι Μαχαιροί βρίσκονται σε υψόμετρο 110 μέτρων στο νότιο τμήμα της κοιλάδας του Κοιλιάρη, κοντά στο σημείο όπου συναντώνται τα υψώματα του Βάμου με τους πρόποδες των Λευκών Ορέων, στο μέσο περίπου της Δ.Ε. Αρμένων. Η προέλευση της ονομασίας του χωριού δεν είναι γνωστή, αλλά το χωριό αναφέρεται ως Maghierus από τον Barozzi το 1577 και ως Machierus από τον Καστροφύλακα (1583) και τον Basilicata (1630).

Λόγω της θέσης του χωριού στο μέσον ενός μεγάλου βράχου, η θέα του από την απέναντι πλευρά της κοιλάδας (από τα ανατολικά) είναι εντυπωσιακή, ενώ και το χωριό έχει εξαιρετική θέα προς τα υψώματα του Νιό Χωριού και την κοιλάδα του Κοιλιάρη. Πολλά σπίτια του οικισμού χτίστηκαν τον 18ο ή τον 19ο αιώνα και παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως προς την αρχιτεκτονική τους, η οποία έχει έντονες επιρροές από την ύστερη Βενετοκρατία. Πολλά από αυτά έχουν λαξευτές αντηρίδες στις γωνίες τους και λαξευτά πέτρινα πλαίσια στις πόρτες και τα παράθυρα, ενώ η λιθοδομή τους καλύπτεται συχνά από εντυπωσιακά επιχρίσματα. Αναγνωρίζοντας τον ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό χαρακτήρα του χωριού, το 1998 η Βουλή κήρυξε το παλιό τμήμα του οικισμού των Μαχαιρών ιστορικό διατηρητέο μνημείο (ΦΕΚ 1220/Β/30-11-1998).

Στα ανατολικά της κεντρικής πλατείας των Μαχαιρών έχει χτιστεί πέτρινο θέατρο χωρητικότητας 500 θέσεων, όπου τα καλοκαίρια γίνονται αρκετές εκδηλώσεις. Στα νότια του θεάτρου και της πλατείας βρίσκεται η κύρια εκκλησία του χωριού, η Υπαπαντή, ενώ στο βράχο πάνω από το χωριό υπάρχει εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη, όπου οι επισκέπτες μπορούν να φτάσουν μέσα από ένα στενό ανηφορικό μονοπάτι που ξεκινά νότια της πλατείας. Στη χαράδρα νότια του χωριού βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου, ενώ σε μια πλαγιά δυτικά του χωριού, κοντά στο δρόμο προς τη Ραμνή, υπάρχει ένα παλιό υδραγωγείο απ’ όπου το χωριό προμηθευόταν νερό.

Διοικητικά, οι Μαχαιροί αναφέρονται ως μέρος του Δήμου Αρμένων το 1881 και το 1900, αυτοτελής κοινότητα το 1920 και μέρος της κοινότητας Στύλου από το 1925 μέχρι το 1948, όταν ανασυστάθηκε η κοινότητα Μαχαιρών. Η κοινότητα αυτή έγινε μέρος του ανασυσταθέντος Δήμου Αρμένων το 1997 και μέρος του Δήμου Αποκορώνου το 2010.

Επιμέλεια & σύνταξη κειμένων: Γιώργος Λιμαντζάκης

ΜΕΛΙΔΟΝΙ

ΜΕΛΙΔΟΝΙ

Το Μελιδόνι βρίσκεται σε υψόμετρο 451 μέτρων στο ανατολικό άκρο της Δ.Ε. Φρε, στους πρόποδες των Λευκών Ορέων. Μετά την ανακατάληψη της Κρήτης από τους Βυζαντινούς και την εγκατάσταση των δώδεκα αρχοντόπουλων το 1182, κύριος του χωριού και της ευρύτερης περιοχής έγινε κάποιος με το επώνυμο Μελιδόνης, το απαντάται μέχρι σήμερα στην Κρήτη. Το χωριό δεν αναφέρεται στις βενετικές απογραφές, αλλά μετά το 1740 άρχισαν να έρχονται στην περιοχή αυτή οι κτηνοτρόφοι Γιώργης Κοκκίνης και Σήφης Βάφης (ή Κοκκίνης), οι οποίοι είχαν καταγωγή από τους Πατακούς της Ίμπρου Σφακίων. Οι Κοκκίνηδες ξεχειμώνιαζαν τα πρόβατά τους «στου Μελιδόνη τα χωράφια», όπου τα παιδιά και τα εγγόνια τους έχτισαν σταδιακά σπίτια και δημιούργησαν οικισμό. Το χωριό αναφέρεται με το σημερινό του όνομα σε χάρτη των Γάλλων Philippe de Bonneval και Mathieu Dumas το 1783 και ξανά το 1834 στην αιγυπτιακή απογραφή ως Melidhóni, οπότε και κατοικούνταν από 20 χριστιανικές οικογένειες.

Παρά το μικρό του μέγεθος, το χωριό ανέδειξε σπουδαίους άντρες, όπως ο οπλαρχηγός Ιωσήφ Κωσταντουλάκης (Σήφακας), ο οποίος ύψωσε τη σημαία της ελευθερίας στο Μελιδόνι στις 16 Ιουνίου 1821, μαζί με τον Γιώργη Δασκαλάκη (Τσελεπή) από την Ανώπολη Σφακίων. Σημαντική δράση επέδειξε επίσης ο αδερφός του, Αντώνιος Σήφακας, αλλά και ο Ανδρέας Κακούρης, οπλαρχηγός και πληρεξούσιος Αποκορώνου, ο οποίος έλαβε μέρος στο Κίνημα του Θερίσου το 1905. Αρκετοί Μελιδονιανοί όπως ο Μανώλης Κανελάκης συμμετείχαν ως εθελοντές στον Μακεδονικό Αγώνα (1903-1908) και τη Μικρασιατική Εκστρατεία (1919-1922), ενώ το χωριό έπαιξε επίσης σημαντικό ρόλο κατά την Αντίσταση (1941-1945), καθώς υπήρξε ορμητήριο της ΕΟΚ (Εθνική Οργάνωση Κρήτης).

Η κεντρική εκκλησία του χωριού είναι η Ζωοδόχος Πηγή, η οποία θεμελιώθηκε το 1913 και περατώθηκε το 1937. Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης ο ναός του Αγίου Αντωνίου, στα νότια του χωριού, ο οποίος χρονολογείται από τον 16ο αιώνα, καθώς και το ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία, το οποίο έχει θέα όλο τον Αποκόρωνα μέχρι και το Ρέθυμνο. Το Μελιδόνι είναι επίσης γνωστό για τα σπήλαια και σπηλαιοβάραθρα του, στο εσωτερικό των οποίων υπάρχουν υπόγειες λίμνες και καταρράχτες. Το σημαντικότερο από αυτά ο Γουργούθακας, ο οποίος έχει βάθος 1.208 μέτρα, είναι το βαθύτερο σπηλαιοβάραθρο στην Ελλάδα και το 50ό βαθύτερο στον κόσμο. Εξίσου εντυπωσιακά είναι το Λιοντάρι (1.110 μέτρα) και το Μαύρο Σκιάδι (342 μέτρα). Και τα τρία βρίσκονται στη Μελιδονιανή μαδάρα στην περιοχή Ατζίνες ή Ατζινόλακκας, η οποία προσελκύει διεθνές σπηλαιολογικό ενδιαφέρον.

Διοικητικά, το Μελιδόνι αναφέρεται ως μέρος του Δήμου Φρε το 1881 και το 1900 και μέρος της κοινότητας Ραμνής από το 1920 μέχρι το 1925, οπότε και δημιουργήθηκε διακριτή κοινότητα Μελιδονίου. Το 1997 η κοινότητα αυτή έγινε μέρος του Δήμου Φρε, ο οποίος έγινε Δημοτική Ενότητα του Δήμου Αποκορώνου το 2010.

Επιμέλεια & σύνταξη κειμένων: Γιώργος Λιμαντζάκης

ΜΑΘΕΣ

ΜΑΘΕΣ

Ο Μαθές βρίσκεται σε υψόμετρο 155 μέτρων νότια της Γεωργιούπολης, σε ένα κατάφυτο τοπίο με θέα στον Κόλπο του Αλμυρού και τα υψώματα του Βάμου και του Κεφαλά στα βόρεια. Η ονομασία του χωριού ενδεχομένως προέρχεται από κάποιον Ματθαίο που εγκαταστάθηκε πρώτος στην περιοχή (το όνομα προφέρεται επίσης Μαθιός ή Μαθές στην κρητική διάλεκτο), ενώ σύμφωνα με μια άλλη θεωρία σχετίζεται με το ότι ήταν ένα από τα λίγα χωριά που είχαν σχολείο, στο οποίο πήγαιναν παιδιά από τα γύρω χωριά για να μάθουν γράμματα, εξ ου και Μαθές. Σε κάθε περίπτωση, το χωριό είναι ευρέως γνωστό ως ο Μαθές (αρσενικού γένους), αν και οι ντόπιοι το αναφέρουν και ως το Μαθέ (ουδετέρου γένους). Το χωριό αναφέρεται από τον Barozzi το 1577 ως Mathea, από τον Καστροφύλακα το 1583 ως Mathé και από τον Basilicata το 1630 ως Mathia. Στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834 αναφέρεται ως Mathès, οπότε και είχε 15 χριστιανικές οικογένειες.

Στη βενετική απογραφή εκκλησιών του 1637 αναφέρεται στο Μαθέ η εκκλησία του Μιχαήλ Αρχαγγέλου, αλλά σήμερα είναι περισσότερο γνωστή αυτή του Αγίου Αντωνίου, στην είσοδο του χωριού από την πλευρά της Γεωργιούπολης. Αν και εξωτερικά μοιάζει με συνηθισμένο ξωκλήσι, το εσωτερικό της κρύβει μια ενδιαφέρουσα ιστορία, καθώς στη σκεπή της φύτρωσε πριν πολλά χρόνια μια χαρουπιά, οι ρίζες της οποίας σταδιακά αγκάλιασαν το κτήριο από την οροφή μέχρι το δάπεδο. Κατά τη διάρκεια μιας πυρκαγιάς το 1982 το δέντρο κάηκε, αλλά το εσωτερικό του ναού και οι ρίζες της χαρουπιάς σώθηκαν. Στο Μαθέ σώζεται επίσης μια εντυπωσιακή αιωνόβια ελιά, που σύμφωνα με τους ντόπιους έχει ηλικία εκατοντάδων χρόνων. Η μορφή και ο όγκος της εντυπωσιάζουν τον επισκέπτη, ενώ καθιστούν το δέντρο αυτό ένα μοναδικό μνημείο της φύσης.

Διοικητικά, ο Μαθές αναφέρεται ως έδρα του ομώνυμου δήμου το 1881, ο οποίος εκτεινόταν από τον Εμπρόσνερο μέχρι την Ασή Γωνιά και είχε πληθυσμό 4.187 άτομα, εκ των οποίων μόλις 8 μουσουλμάνοι. Το 1900 το χωριό έγινε μέρος του Δήμου Γεωργιούπολης και μέρος της κοινότητας Γεωργιούπολης από το 1925 μέχρι το 1997, όταν ανασυστάθηκε ο Δήμος Γεωργιούπολης, ο οποίος έγινε Δημοτική Ενότητα του Δήμου Αποκορώνου το 2010.

Επιμέλεια & σύνταξη κειμένων: Γιώργος Λιμαντζάκης


Facebook twitter youtube