^Κορυφή
  • Armeni Η Δημοτική ενότητα Αρμένων...
    ...αποτελείται από τα δημοτικά διαμερίσματα: Καλύβες, Αρμένους, Νέο Χωριό, Στύλος, Ραμνή, Καρές, Μαχαιροί. Η μεγαλύτερη επιφάνεια του Δήμου, καλύπτεται από βοσκότοπους και καλλιεργούμενες εκτάσεις. Κατά τους θερινούς μήνες, οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν το μπάνιο τους στις βραβευμένες παραλίες των Καλυβών, του Γλάρου, της Κυανής Ακτής και της Κεράς....
  • Vamos Η Δημοτική ενότητα Βάμου...
    ...περιλαμβάνει τα δημοτικά διαμερίσματα: Βάμου, Γαβαλοχωρίου, Κάινας, Κεφαλά, Ξηροστερνίου, Πλάκας, Σελλίων, Καλαμίτσι Αλεξάνδρου και Κόκκινου Χωριού. Είναι ημιορεινή περιοχή με ποικιλόμορφο και ενδιαφέρον φυσικό περιβάλλον, όπου κυριαρχεί η τοπική δασώδης και θαμνώδης βλάστηση αλλά χαρακτηρίζεται και από την πλούσια αρχιτεκτονική κληρονομιά της. Υπήρξε στο παρελθόν πρωτεόυσα του Δήμου καί φιλοξενεί το Κέντρο Υγείας και Δικαστήριο.
  • Georgioupolis Η δημοτική ενότητα Γεωργιούπολης..
    ... με βουνό και κάμπο, ποταμούς, λίμνη και θάλασσα, άγρια φύση και καλλιεργήσιμη γη. Τοπία απαράμιλλης ομορφιάς, οικισμοί που διατηρούν το παραδοσιακό Κρητικό στοιχείο, αλλά και οικιστικές ζώνες με κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα, νυχτερινή ζωή, σύγχρονες ξενοδοχειακές μονάδες με υπηρεσίες υψηλής ποιότητας στόν τουρισμό.Μαθές, Καβρός, Κουρνάς, Κάστελλος, Φυλακή, Πάτημα, Δράμια, Εξώπολη και Καλαμίτσι Αμυγδάλου είναι τα χωριά της ενότητας αυτής.
  • Krionerida Η Δημοτική ενότητα Κρυονερίδας..
    ...αποτελείται από τις Βρύσες, την Μάζα, τον Αλίκαμπο, τον Εμπρόσνερο, τον Βαφέ και το Νίππος, ορεινά και ημιορεινά χωριά της ρίζας των Λευκών Ορέων. Τα χωριά αυτά χαρακτηρίζονται για τη φιλοξενία των κατοίκων τους, την διατήρηση της Κρητικής παράδοσης, ενώ κύρια ασχολία τους, είναι η κτηνοτροφία και η γεωργία. Η Δ. ενότητα Κρυονερίδας, καταλαμβάνει το κεντρικό τμήμα της επαρχίας Αποκορώνου και συνορεύει την Δήμο Σφακίων από νότια.
  • Fres Η Δημοτική ενότητα Φρε...
    ...αποτελείται από τα δημοτικά διαμερίσματα του Φρε, Μελιδονίου, Παιδοχωρίου, Πεμονίων και Τζιτζιφέ. Βρίσκεται στους πρόποδες των Λευκών Ορέων. Το έδαφος είναι ημιορεινό, παράγει άριστο λάδι, κρασί και εξαίρετα κτηνοτροφικά προϊόντα. Υπάρχουν 4 παραδοσιακά τυροκομεία που αξιοποιούν το γάλα της περιοχής και παράγουν άριστη γραβιέρα, ανθότυρους και μυζήθρα. Δύο βιοτεχνίες με παραδοσιακά έπιπλα, και πέντε Ελαιουργεία δίνουν ζωή στον τόπο διατηρώντας την παράδοση.
  • Asi Gonia Η Αση Γωνιά ..
    ...είναι ένα ορεινό χωριό του Δήμου με μεγάλη ιστορία, χωριό κτηνοτρόφων με 700 κατοίκους περίπου, και ο αριθμός αυτός αυξάνεται διαρκώς. Στην Αση Γωνιά γιορτάζει στις 23 Απριλίου ο Αγιος Γεώργιος ο Γαλατάς. Είναι η κεντρική εκκλησία στην πλατεία του χωριού και τη μέρα της γιορτής του Αγίου οι κτηνοτρόφοι κατεβάζουν τα πρόβατα από τα βουνά στην εκκλησία, τα αρμέγουν και μοιράζουν το γάλα στους παρευρισκόμενους. Σίγουρα μια πολύ ασυνήθιστη γιορτή.

Κρυονερίδα

Η Δ.Ε. Κρυονερίδας καταλαμβάνει το κεντρικό τμήμα της επαρχίας του Αποκόρωνα και συνορεύει με τη Δ.Ε. Βάμου από τα βόρεια, το Δήμο Σφακίων από νότια, ανατολικά με τη Δ.Ε. Γεωργιούπολης και δυτικά με τη Δ.Ε. Φρέ. Ο πληθυσμός της Δ.Ε., σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, ανέρχεται σε 2330, καταλαμβάνοντας έκταση 67,5 χλμ2 περίπου και είναι κυρίως ημιορεινή, πλούσια σε φυσική ομορφιά και πολιτιστικά μνημεία που μπορεί να απολαύσει ο κάθε επισκέπτης.

Ξεκινώντας από τις Βρύσες που αποτελούν την έδρα του τωρινού Δήμου Αποκορώνου, μπορεί κανείς να χαρεί την ομορφιά και τη δροσιά που προσφέρει απλόχερα ο βρυσιανός ποταμός και περπατώντας παράλληλα με αυτόν να καταλήξει στην ελληνορωμαϊκή λιθόχτιστη τοξωτή γέφυρα «Ελληνική Καμάρα». Από εκεί ανηφορίζοντας προς τον νότο ο επισκέπτης φτάνει στη Μάζα και μπορεί να θαυμάσει την παλιά βρύση και το εκκλησάκι του Σωτήρα Χριστού. Στο κέντρο του οικισμού βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Νικολάου του 14ο αιώνα, που φέρει αγιογραφίες του δημοφιλούς αγιογράφου Ι. Παγωμένου. Επίσης στην πλατεία του οικισμού Χάμπαθα βρίσκεται το σπήλαιο του «Βένου» με εξαίρετη θέα και εντυπωσιακούς σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Ακόμα πιο νότια, στον Αλίκαμπο, αξίζει να σταθεί κανείς στην εκκλησία της «Κοιμήσεως της Θεοτόκου» που χτίστηκε γύρω στο 1315 και φέρει καλοδιατηρημένες αγιογραφίες του Ι. Παγωμένου όπως η «Ανάληψη», ο «Ευαγγελισμός», οι «Τρεις Ιεράρχες», τα «Εισόδια» κ.α. Σε αποστάσει 700 μέτρων από εκεί βρίσκεται το σπήλαιο του «Μποτώνη» και λίγο παρακάτω το φαράγγι του «Φιλίππου» που δίνει την ευκαιρία στους φυσιολάτρες να ευχαριστηθούν την πλούσια και άγρια βλάστηση του τόπου. Συνεχίζοντας το οδοιπορικό στο Δήμο Κρυονερίδας και λίγο πριν τον Βάφε οι επισκέπτες μπορούν να θαυμάσουν τη λιθόκτιστη τοξωτή γέφυρα του «Κουτσού» και τον ομώνυμο νερόμυλο, αλλά και τον νερόμυλο του «Μπουντούρη» που βρίσκεται κοντά στις πηγές του ποταμού Μπούτακα. Φτάνοντας στον Βάφε μπορεί κανείς να χαλαρώσει στα παραδοσιακά καφενεία και τις ταβέρνες της περιοχής αλλά και να επισκεφθεί τοσπήλαιο της «Κρυονερίδας» ή τη διατηρητέα βυζαντινή εκκλησία των Αγίων Ασωμάτων. Φτάνοντας στο πανέμορφο Νίππος θαυμάζει κανείς αξιόλογες εκκλησίες, όπως εκείνη της βυζαντινής Περβολιτσιανής Παναγίας με τον τάφο των Φρέδηδων στο κέντρο της. Επίσης, καθώς πλησιάζει στον Εμπρόσνερο, στη θέση Κρεμαστός, μπορεί να σταθεί στην παραδοσιακή ταβέρνα, να παρατηρήσει το πέτρινο θέατρο και να πιει νερό από την ενετική βρύση. Αξίζει ακόμα να περιεργαστεί τον πύργο του Αληδάκη που φέρει αξιοθαύμαστους θολωτούς εσωτερικούς χώρους, καμαρωτές πόρτες, κοιτώνες, λουτρά και πέτρινες σκάλες. Τέλος, ακολουθώντας τον αγροτικό δρόμο προς τον οικισμό του Βατουδιάρη, εκεί που βρίσκεται το εκκλησάκι του Αγίου Μαμά, περιμένει το οδοιπόρο ένα πανέμορφο φυσικό τοπίο με μοναδική πανοραμική θέα του βορειοανατολικού τμήματος του νομού Χανίων.

Τ.Κ. ΑΛΙΚΑΜΠΟΥ: Ο Αλικάμπος απέχει 40 χλμ. από τα Χανιά, στη κατεύθυνση προς τα Σφακιά, βρίσκεται στις υπώρειες των Αλικαμπιώτικων μαδάρων, δηλαδή στα Ανατολικά Λευκά Όρη. Επειδή η θέση του Αλίκαμπου είναι φύσει και θέσει οχυρή, οι ντόπιοι την παραλληλίζουν με τη θέση των ιστορικών Θερμοπυλών, των Σφακιών, αλλά και όλων των ανατολικών και δυτικών επαρχιών της Κρήτης. Το ακμαίο αυτό χωριό κτίστηκε σε υψόμετρο 350 μ. και κατοικείται σήμερα από 263 άτομα περίπου. Είναι κυρίως κτηνοτροφικό χωριό, χωρίς πολλές καλλιεργήσιμες περιοχές λόγω της μορφολογίας του εδάφους. Στο χωριό υπάγεται και ένα αξιόλογο μετόχι, με την ονομασία Κλήμα. Σύμφωνα με μια άλλη άποψη, το όνομά του προέρχεται από τη δωρική λέξη αλί που σημαίνει ψηλός και τη λέξη κάμπος, ώστε Αλίκαμπος (υψηλός κάμπος). Μία άλλη εκδοχή είναι ότι το τοπωνύμιο αυτό είναι ρωμαϊκό, επειδή το δεύτερο συνθετικό είναι λατινικό. Η ονομασία του χωριού αναφέρεται από το 1528. Υποστηρίζεται ακόμη, ότι το χωριό ονομάστηκε Αλίκαμπος, επειδή ο Τούρκος Ουλούτς Αλή κατέστρεψε το χωριό το 1571, γι’ αυτό βρίσκεται γραμμένο και Αλήκαμπος. Η ιστορία του Αλίκαμπου γράφει ότι οι Κρήτες έλαβαν μέρος στον Τρωικό Πόλεμο με Ογδόντα πλοία και στρατό και με αρχηγό τον Ιδομενέα και τον πιστό φίλο του Μηριόνη, εγγονό του Μίνωα. Το 821 μ.Χ. κούρσεψαν τον Αλίκαμπο Σαρακηνοί πειρατές και έκτισαν ένα φρούριο στη θέση Πηργιολύκι. Ερείπια του φρουρίου δεν υπάρχουν. Σήμερα σώζεται μόνο η δεξαμενή. Τους Σαρακηνούς έδιωξε ο Νικηφόρος Φωκάς το 961 μ.Χ. Η ελάττωση του πληθυσμού εξανάγκασε το Βυζαντινό αυτοκράτορα να φέρει αποίκους από το Βυζάντιο μαζί με πολλούς συγγενείς τους για την ασφάλεια του νησιού. Ο αυτοκράτορας Ρωμανός έστειλε τότε 12 αρχοντόπουλα μαζί με τους συγγενείς τους κάνοντάς τους μεγάλες παραχωρήσεις γης. Μετά τη διάλυση των ταγμάτων φρούρησης των συνόρων, έστειλε στην Κρήτη τους επίλεκτους γιους παλαίμαχων αξιωματικών με ίσα δικαιώματα μ’ αυτά των 12 αρχόντων. Στο δε Αλίκαμπο Αποκορώνου έστειλε το Μαλαβαρά με δικαιώματα γης του Αλίκαμπου μέχρι τη λίμνη Κουρνά, το αρχαίο Κόριον ή Κορησία. Διασώζεται και μέχρι σήμερα τοποθεσία με το όνομα Μαλαβαράς στις Αλικαμπιώτικες μαδάρες. Κατά τη διάρκεια των βυζαντινών χρόνων, κτίστηκε δυτικά του χωριού μια μικρή εκκλησία, η Κοίμηση της Θεοτόκου, που τοιχογραφήθηκε από τον περίφημο ζωγράφο Ιωάννη Παγωμένο γύρω στα 1315. Οι τοιχογραφίες διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση μέχρι σήμερα και η εκκλησία έχει θεωρηθεί αρχαιολογικός χώρος. Το φέουδο του Αλίκαμπου κατά τη βυζαντινή περίοδο, που διάρκεσε από το 961 μέχρι το 1204, ήταν πλουσιότατο. Είχε μεγάλη κτηνοτροφία, πτηνοτροφία, μελισσοκομία, σιτοπαραγωγή, λάδι και άλλα προϊόντα. Όταν το 1204 ΟΙ Φράγκοι κατέλαβαν τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία έδωσαν την Κρήτη ως μερίδιο στο μαρκήσιο Μομφερατικό, ο οποίος την πούλησε στους Βενετούς. Η Βενετία, θέλοντας να υποτάξει καθ’ ολοκληρία τον κρητικό λαό συγκέντρωσε 3.000 στρατιώτες κάτω απ’ τη διοίκηση του στρατηγού Λουκίνου Δελφέρμη και στις 7 Απριλίου του 1528 άρχισε η απόβαση στην Αλμυρίδα Αποκορώνου. Οι Βενετοί έκαναν την απόβαση χωρίς να πάρουν μέτρα ασφαλείας. Έτσι οι Αποκορωνιώτες περπατώντας όλη τη νύκτα έφθασαν στο στενό Αλμυρού και έπιασαν τα επίκαιρα σημεία. Οι Βενετοί αιφνιδιάστηκαν και κινδύνεψε να αιχμαλωτιστεί ο ίδιος ο στρατηγός τους Δελφέρμης.  Η Βενετία πληροφορήθηκε την καταστροφή του στρατού της μετά από 40 μέρες και ξέσπασε η εκδικητική της μανία στους Αλικαμπιώτες, όταν αυτοί ξεσηκώθηκαν στις 19 Απριλίου του 1528. Στον Αλίκαμπο, ύστερα από 160 χρόνια δουλείας, για πρώτη φορά κτύπησαν τα σήμαντρα των εκκλησιών στις 23 Απριλίου του 1528, ο πρωτόπαπας της κωμόπολης λειτούργησε, προσκύνησαν ένας - ένας την Αγία Εικόνα της Θεομήτορος και έδωσαν όρκο τιμής και λευτεριάς. Στο ξεσήκωμα του Αλίκαμπου πήρε μέρος και ο καθολικός επίσκοπος Πέτρος Ιένος. Αυτός, προσποιούμενος ότι δήθεν προσχώρησε στους Αλικαμπιώτες, πληροφορούνταν τα μυστικά και τις ενέργειές τους, τα οποία κατέδιδε στο φίλο του Εβραίο Σαμουήλ Μαυρογόνατο, και αυτός με τη σειρά του ανέφερε τα πάντα στη Βενετία. Ο σκοπός της πράξης αυτής του Εβραίου ήταν η εκδίκησή του κατά των Αλικαμπιωτών, επειδή ένα ωραίο παλικάρι από αυτούς πήρε μιαν ανιψιά του για γυναίκα του και την υποχρέωσε να αλλαξοπιστήσει. Αυτός ο ίδιος ο Εβραίος υπέδειξε στη Βενετία έναν κωμικό φόρο, που ήταν να στέλνουν οι Αλικαμπιώτες αντί για φόρο κότες. Οι Αλικαμπιώτες αντιπρότειναν να στέλνουν αυγά, πράγμα το οποίο δεν έγινε δεκτό εκ μέρους της Βενετίας, ύστερα από προτροπή του Εβραίου Σαμουήλ Μαυρογονάτου. Η Βενετία συγκέντρωσε τότε στρατό από 16.000 διαλεχτούς με αρχηγό το Δελφέρμη ή Δελβέρμες στο Νίππος του Αποκορώνου. Την νύκτα της 14ης Μαΐου 1528 κύκλωσε αιφνίδια την κωμόπολη του Αλίκαμπου, συνέλαβε τους προεστούς και ιερείς και διέταξε γενική σφαγή των κατοίκων. Τους μεν προεστούς θανάτωσε αμέσως, τους δε ιερείς έδεσε, μετά τους αποκεφάλισε και έστειλε τα κεφάλια τους στην Βενετία. Αποτρόπαιο δείγμα εγκληματικής συμπεριφοράς, μα και λαμπρό δείγμα για το Δελφέρμη η καταστροφή του Αλίκαμπου. Ο Δελφέρμης στη συνέχεια διατάσσει να κάψουν όλα τα σώματα, επειδή είχε πέσει πανώλη (πανούκλα) την εποχή εκείνη στην Κρήτη. Ο Αλίκαμπος είχε τότε πληθυσμό 850 οικογένειες. Παραμένει μέχρι σήμερα άγνωστο πώς κατάφεραν να διασωθούν στις Αλικαμπιώτικες μαδάρες μόνο 5 οικογένειες απ’ αυτές. Ο Δούκας Ιάκωβος Κορνάρος με νόμο είχε τότε απαγορεύσει τον οικισμό του Αλίκαμπου στον τόπο, που ήταν τότε. Η κωμόπολη Αλίκαμπος αποτελούνταν τότε από τους συνοικισμούς Λιοπυρά, Στίχι, Καρυές, Κοτσυφιανά και Ελληνικά. Διασώζονται και μέχρι σήμερα σημάδια για την ύπαρξη της κωμόπολης στο μέρος αυτό. Μετά από χρόνια και με τις ενέργειες του Αρχιμανδρίτη Αντωνίοu, από τον Αλίκαμπο, σπουδαστή της Σχολής της Χάλκης, Οι κάτοικοι του χωριού, όσοι διασώθηκαν, περίπου 100 άτομα, που οι περισσότεροι ανήκαν στην οικογένεια Κόντοι, έκαναν αίτηση στις 15 Ιουλίου 1536 προς το Συμβούλιο των Δέκα στη Βενετία να επιτραπεί η επάνοδός τους στο χωριό. Την αίτηση υπόγραψαν 100 Κόντοι με διάφορα παρανόμια, Π.χ. Λούπος, Κατσούλης, Μελιτζάνης, Βάρδας, Κοτόπουλος, Ψαρός, Παλούκης, Τζιτζίκης, Φαέλος, Μπούκης, Κουράτορας, Χειρονόμος κλπ. Επετράπη να χτιστεί οικισμός του Αλίκαμπου, εκεί που είναι σήμερα, αλλά με τον όρο να μην είναι μεγάλες οι γειτονιές και με έναν υπεύθυνο αρχηγό. Έτσι δημιουργήθηκαν οι συνοικισμοί Κάτω-Ρούγα, Πίσω-Ρούγα, Πέρα-Ρούγα, Μετόχια, Ασπροσυκιά, Φονές, Χάμπαθα, Μάζα και Φιλίπποι. Μ’ αυτήν την ονομασία υπάρχουν και σήμερα. Αξίζει να σημειωθεί ότι αρχικά ο Κορνήλιος αποφάσισε τη δήμευση του χωριού Αλίκαμπος υπέρ του Δημοσίου την 6η Απριλίου 1528. Με διαταγή των Δέκα, το 1536, έγινε προσπάθεια να πουληθεί ο Αλίκαμπος και είχε εκτιμηθεί 9.000 πέρπυρα (αργυρά ενετικά νομίσματα), αλλά επειδή πολλά σπίτια χάλασαν , η τιμή του έπεσε στα 5.000 υπέρπυρα. Συχνά, όμως, νοικιαζόταν με 800 πέρπυρα, αλλά οι εξόριστοι, που γύρισαν σκότωσαν όσους ήθελαν να εγκατασταθούν και έτσι ούτε πουλήθηκε, ούτε νοικιάστηκε από κανέναν. Οι Αλικαμπιώτες με τα χρόνια πολλαπλασιάστηκαν και ζούσαν πάλι ανυπότακτοι και ταραχοποιοί. Ο Αρχιμανδρίτης Αντώνιος συνελήφθη αργότερα λόγω της εθνικής του δράσης και τον έκαψαν ζωντανό οι Βενετοί στον τόπο, όπου είναι σήμερα ο ναός του Αγίου Αντωνίου. Οι Αλlκαμπιώτες στη μνήμη του Εθνομάρτυρα έκτισαν τον ναό. Στα χρόνια αυτά θυσιάστηκαν για την ελευθερία 850 Αλικαμπιώτικες οικογένειες. Σημάδι βενετικής κυριαρχίας είναι ένα φρούριο κτισμένο από τους Ενετούς στη θέση Αρχοντικό. Οι κάτοικοι της περιοχής διηγούνται κάποιο θρύλο σχετικά με το φρούριο αυτό. Ο Θρύλος λέει πως εκεί μέσα βρίσκεται κρυμμένο ένα κιούπι με λίρες, που φωσφορίζει από τις 20 lανουαρίου ως τις 20 Φεβρουαρίου, όταν υπάρχει αστροφεγγιά. Το θησαυρό φυλάγει κάποιος Αράπης, όποιος δει και τολμήσει να πλησιάσει, ο φωσφορισμός χάνεται. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας ο Αλίκαμπος κατοικούνταν από Χριστιανούς οι οποίοι, εξαιτίας της πανσπερμίας τους, είχαν ιδιάζουσα προφορά. Ο Αλίκαμπος ήταν καταφύγιο ανυπότακτων αρματολών και κλεφτών και κέντρο επαναστατικής δράσης. Το Μάρτιο του 1824, ο Τσουδερός απέτυχε να σταματήσει τους προελαύνοντες, από τον Αλίκαμπο προς τον Αποκόρωνα, Αιγυπτίους του Χουσείν. Το 1886 έγιναν κοντά στο χωριό σφοδρές μάχες μεταξύ των Κρητικών και των Τούρκων, που είχαν αρχηγό το Μουσταφά Πασά. Η σπουδαιότερη μάχη έγινε στις 11 Δεκεμβρίου1887. Το 1896, προκειμένου να τονωθεί το θρησκευτικό και πατριωτικό αίσθημα των κατοίκων του χωριού, ήρθε η Μεταπολιτευτική Επιτροπή στις 4 Νοεμβρίου 1896 και βάφτισε δυο παιδιά, ένα αγόρι και ένα κορίτσι. Κατά τη διάρκεια του γλεντιού, που ακολούθησε, τούρκικος στρατός από το Βάμο και άλλος από το Ρέθυμνο περικύκλωσαν τον Αλίκαμπο με σκοπό να συλλάβουν την επιτροπή. Γενικός γραμματέας της Επιτροπής ήταν ο Αλικαμπιώτης Ιωσήφ Λεκανίδης. Η Επιτροπή είχε προνοήσει και τοποθέτησε σώμα 10 ανδρών ως φυλάκιο, οι οποίοι έδωσαν μάχη με τους Τούρκους και σκότωσαν τον αρχηγό τους. Με τους πυροβολισμούς, που ανταλλάχθηκαν, ειδοποιήθηκε η Επιτροπή και έφυγε από τον Αλίκαμπο. Όταν οι Τούρκοι κατέλαβαν, τελικά, τον Αλίκαμπο, η εκδικητική μανία τους ξέσπασε σε τέσσερις κατοίκους, τους πρώτους που βρήκαν μπροστά τους. Τον ένα μάλιστα τον έκαψαν ζωντανό. Ετοιμάστηκαν να παραδώσουν στις φλόγες το χωριό, αλλά η απόφασή τους ματαιώθηκε επειδή ειδοποιήθηκαν ότι οι Λιτσαρδιανοί κτύπησαν το Βάμο και φοβούμενοι μήπως κακοποιήσουν τα γυναικόπαιδα των Τούρκων που ήταν ανυπεράσπιστα, έφυγαν εσπευσμένα και έτσι γλίτωσε ο Αλίκαμπος την καταστροφή. Στα ερείπια παλιού μοναστηριού χαλασμένου από τους Σαρακηνούς έχει κτιστεί μια εκκλησία αφιερωμένη στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη, πήρε δε αυτήν την ονομασία από το μοναστήρι, που ήταν αφιερωμένο στους δυο Αγίους. Σώζονται μέχρι σήμερα τα ερείπια του μοναστηριού. Eίναι εκκλησία βυζαντινού ρυθμού που χρονολογείται γύρω στα 1000 μ.Χ., άλλη εκκλησία στο χωριό Αλίκαμπος είναι ο Ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου, αγιογραφημένη από το ζωγράφο Ιωάννη Παγωμένο το 1315 περίπου. Υπάρχουν πολλές τοιχογραφίες καλά διατηρημένες μεταξύ των οποίων η Ανάληψη, ο Ευαγγελισμός, Οι τρεις Ιεράρχες, τα Εισόδια, η Υπαπαντή, η Προδοσία, η Σταύρωση, η Έγερση του Λαζάρου κα. Στο δυτικό τοίχο είναι σχεδιασμένες οι μορφές των κτητόρων. Τελευταία βρέθηκαν διάφορα αντικείμενα προμινωικής προέλευσης από την αρχαιολογία.

T.K. ΒΑΦΕ: Ο Βαφές απέχει 37 χμ. από τα Χανιά, έχει υψόμετρο 210 μ. και ο αριθμός των κατοίκων του, μαζί με τα δυο μετόχια του, τον Αρεβίτη και την Αχατζικιά, ανέρχεται στα 261 άτομα. Τα κύρια προϊόντα του χωριού είναι λάδι, χαρούπια, κρασί και κτηνοτροφικά είδη. Υπάρχουν πολλές εκδοχές σχετικά με την προέλευση της ονομασίας του χωριού. Το 900 μ.Χ. ο Βαφές επεκτεινόταν μέχρι τον ποταμό Βαφέα (= βαμμένος). Από το βιβλίο των Κομνηνών πληροφορούμαστε ότι δεν υπήρχε ποταμός με τέτοιο όνομα. Άλλη άποψη είναι, ότι λόγω των πολλών επαναστάσεων, που χρονολογούνται από ενετικής και τουρκικής εποχής, ο τόπος ονομάστηκε Βαφές επειδή βάφτηκε με αίμα. Αυτή η ετυμολογία είναι αρκετά απίθανη. Μια τελευταία εκδοχή, η οποία είναι και η πιο πιθανή, είναι ότι το χωριό πήρε τ’ όνομά του από κάποιο Βαφέο, που κατοικούσε εδώ. Η εμφάνιση του Βαφέ στην ιστορία, γίνεται γύρω στα 700 μ.Χ., όταν το χωριό Κούρτσα, που επί Ενετοκρατίας λεγόταν Σκούτζα και βρίσκεται ανατολικά του Βαφέ, καταστράφηκε από τους κουρσάρους και οι κάτοικοί του συγχωνεύτηκαν με το κοντινό χωριό, που ονομάστηκε Βαφές. Στο χώρο αυτόν ήρθαν κι εγκαταστάθηκαν οικογένειες και από τα Σφακιά Στη νεότερη εποχή, κι ενώ η Αθήνα αποτίναζε το γερμανικό ζυγό στις12 Οκτωβρίου 1944, δυό μήνες αργότερα, στις 12 Δεκεμβρίου του ίδιου χρόνου ενώθηκαν οι Γερμανοί σε μια μικρή περιοχή μεταξύ Αποκορώνου και Χανίων και μπήκαν στο Βαφέ με τανκ, χωρίς να καταφέρουν να προχωρήσουν, γιατί οι κάτοικοι είχαν καταλάβει τα υψώματα. Κατά την τελευταία αυτή μάχη, οι Γερμανοί μέτρησαν σαράντα τραυματίες και οι Έλληνες πέντε, που ήταν οι Βαρδής Μπραουδάκης, Ξανθίππη Βαλσαμάκη, Σταύρος Μπριτζουλόκης, Γιάννης Βομβολάκης και Σταμάτης Καλογεράκης. Στο Βαφέ υπάρχει Ενετικό κτίριο που φέρει την επιγραφή: "Μανουήλ Ιερεύς Σκορδίλης", σήμερα χρησιμοποιείται και λειτουργει σαν παραδοσιακή ταβέρνα. Στη θέση Αμπαδιά υπάρχει εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, όπου διατηρείται μια παλιά βενετσιάνικη καμπάνα του 1581. Σε υψόμετρο 250 μ., βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Ερημίτη. Οι Τούρκοι, το 1866, μπήκαν στην εκκλησία και διαπέρασαν με μαχαίρι την εικόνα του Αγίου. Η εκκλησία των Αγίων Ασωμάτων χρονολογείται από τους βυζαντινούς χρόνους και η οποία έχει χαρακτηριτεί διατηρητέα τελευταία έχει ανακαινιστεί.

Τ.Κ. ΒΡΥΣΩΝ: Oι Βρύσες, είναι κτισμένες σε υψόμετρο 70 μ. και σε απόσταση 30 χλμ. από τα Χανιά, στην κεντρική οδική αρτηρία Χανίων - Ρεθύμνου - Ηρακλείου. Οι κάτοικοί τους ανέρχονται στους 635 και καλλιεργούν ελιές, αμπέλια, λίγα εσπεριδοειδή και πατάτες και ασχολούνται με την κτηνοτροφία. Το χωριό είχε, το 1950 περίπου, διπλάσιους κατοίκους, γιατί δεν είχε ακόμη αρχίσει η μετανάστευση. Η ανάπτυξή του άρχισε το 1928, ανακόπηκε όμως με τη Γερμανική Κατοχή και ξανάρχισε τα τελευταία χρόνια, γιατί προσελκύει ντόπιο και ξένο τουρισμό. Είναι συγκοινωνιακός κόμβος ανατολικής και δυτικής Κρήτης και της επαρχίας Σφακίων. Είναι το σταυροδρόμι του Αποκόρωνα, επειδή το 75% των ταξιδιωτών για τα Χανιά περνάει από τις Βρύσες. Στο χωριό υπάρχει Γυμνάσιο και ΕΠΑΛ, αστυνομικό τμήμα, ΔΕΗ, ιατρείο, κτηνιατρείο, ταχυδρομείο, υποκατάστημα Εθνικής τράπεζας, πυροσβεστικό κλημάκιο, ξενοδοχείο ύπνου και εστιατόριο. Η ονομασία του χωριού οφείλεται στη μορφολογία του εδάφους του, στην ύπαρξη δηλαδή πολλών Βρυσών, πηγών, τρεχούμενων νερών. Το χωριό είναι κτισμένο στο κέντρο της ομώνυμης κοιλάδας, στις όχθες του Βρυσιανού ποταμού και του Μπούτακα που ρέει ανάμεσα στα χωριά Εμπρόσνερο και Βαφέ. Η μαγευτική τοποθεσία όπου είναι κτισμένο το χωριό, τα άφθονα νερά του, οι πηγές και τα ποταμάκια του, κάνουν τις Βρύσες ένα από τα ωραιότερα χωριά του Αποκόρωνα. Στις Βρύσες βρίσκεται μνημείο της Μεταπολιτευτικής Επιτροπής του 1897 και προτομές των Ιωσήφ Λεκανίδη, Ανδρέα Πολέντα και Μανούσου Κούνδουρου. Οι Βρύσες είναι νέο χωριό. Δε γίνεται καμιά αναφορά γι’ αυτό στους ενετικούς καταλόγους των χωριών, ούτε στις απογραφές του 1834 και 1881. Δεν το αναφέρει ούτε ο Νουχάκης (1903). Ο Ν. Καλομενόπουλος, αν και αναφέρει την Κοιλάδα των Βρυσών, δε μιλά καθόλου για το χωριό Βρύσες. Το χωριό άρχισε να κτίζεται το 1905 και το 1925 ιδρύθηκε η κοινότητα που συμπεριέλαβε τα παλιά μετόχια που υπήρχαν από την Τουρκοκρατία, δηλαδή τα: Γετίμη, Μπουζήδων, Πετρούληδων, Φιλίππου, Κουνάληδων. Η κατασκευή σύγχρονου οδικού δικτύου ευνόησε τις Βρύσες, γιατί ήρθαν κι εγκαταστάθηκαν εδώ κάτοικοι από τα γύρω χωριά. Παλιότερες οικογένειες είναι οι Ντουκάκηδες και οι Κασαπάκηδες. Το 1866 είχε στρατοπεδεύσει στις Βρύσες ο Αιγύπτιος Σαχίν Πασάς, με 5.000 αιγυπτιακό στρατό. Οι επαναστάτες τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου, αφού έκαναν λειτουργία στ’ Ασκύφου, πολιόρκησαν το Σαχίν Πασά στις Βρύσες. Οι Τούρκοι προς ενίσχυση έστειλαν τον Χασάν Μπάντρη με 2.000 άτακτους, για να ανακόψει την ορμή των χωρικών. Μα οι επαναστάτες τρομοκράτησαν τόσο τον ενωμένο τούρκο-αιγυπτιακό στρατό, που ο Σαχίν, πρώτη φορά στα χρονικά, ύψωσε λευκή σημαία και ζήτησε να συνθηκολογήσει με τους ραγιάδες, ώσπου στο τέλος τράπηκε σε άτακτη φυγή. Όταν οι επαναστάτες αργότερα μπήκαν στο τούρκικο στρατόπεδο, βρήκαν σε πολλά μετερίζια σωρούς σφαίρες και κατάλαβαν ότι σ’ αυτά πολεμούσαν Κόπτες Χριστιανοί Αιγύπτιοι, οι οποίοι για να μη σκοτώσουν ομόθρησκό τους, έβγαζαν τις σφαίρες. Το 1877, στη θέση Κεφαλοβρύση, έγινε μια μάχη με τους Τούρκους και μια ελιά ονομάστηκε του Νεράτζη, επειδή σκοτώθηκε κάποιος καπετάνιος από το Στύλο, που λεγόταν Νεράτζης. Το 1900 κτίστηκε η εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής στο Γετίμη και της Υπαπαντής στο Φίλιππο. Η κεντρική εκκλησία, η Μεταμόρφωση του Σωτήρα, άρχισε να κτίζεται περίπου από το 1925.

Τ.Κ. ΕΜΠΡΟΣΝΕΡΟΥ: Ο Εμπρόσνερος βρίσκεται 38 χλμ. νοτιοανατολικά των Χανίων στους πρόποδες των Λευκών Ορέων σε υψόμετρο 250 μέτρων. Έχει γύρω στους 320 κατοίκους που ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, την ελαιοκαλλιέργεια, την αμπελοκαλλιέργεια και την καλλιέργεια χαρουπιών.  Στό Δ.Δ. αυτό ανήκει και ο οικισμός Βατουδιάρης που είναι χτισμένος σε υψόμετρο 350μ, έχει γύρω στους 50 κατοίκους και το όνομά του προήλθε από τούς πολλούς βάτους. Για την προέλευση της ονομασίας του χωριού υπάρχουν δυο εκδοχές, σύμφωνα με τις διηγήσεις των κατοίκων. Κατά με την πρώτη εκδοχή, όταν φθάνει κάποιος στο χωριό συναντά πρώτα τις πηγές με το νερό, (εμπρόσ-νερο). Κατά τη δεύτερη εκδοχή, όταν βρέχει στην επαρχία το πρώτο νερό της βροχής πέφτει σ’ αυτό το χωριό. Κατά την τρίτη και επικρατέστερη εκδοχή το χωριό ''ΠΡΟΝΙΕΡΟΣ'' είναι Βυζαντινό και κατοικήθηκε μετά το 963 από τους ''ΠΡΟΝΙΕΡΙΤΕΣ'' οι οποίοι ως αμοιβή για τις στρατιωτικές υπηρεσίες που προσέφεραν, έλαβαν γαίες(προνόμιες) από τα καθορισμένα δημόσια κτήματα τα λεγόμενα «Στρατιωτόπια». Η προνόμια, ήταν ένα μικρό «τιμάριον»(κομμάτι γης) που κατά την ενετοκρατία λεγόταν «progniati» και οι διοικητές «προνοήτες». Εκείνοι που είχαν «ταις πρόνοιαις» όπως τους «επρόνιαζαν» (δηλ. Πλήρωναν) για να «βαστάνουν άρματα, τον τόπο να φυλαττούν». Ο «προνοιάτος» λοιπόν είναι φύλακας και εκτελεί χρέη Ακρίτα. Οι προνοήτες των λευκών ορέων ονομάσθηκαν ΠΡΟΝΙΕΡΙΤΕΣ όπως ακριβώς την λέξη Λευκορίτες. Τα πολλά Βυζαντινά τοπωνυμία του χωρίου καθώς και η τοποθεσία ΚΕΡΑΜΟΣ που ήταν κέντρο και μετέπειτα περιοχή, κατοικία-πύργος του Γενίτσαρου Αλιδάκη δικαιολογούν την παραπάνω ετυμολογία καθώς και το γεγονός ότι το 1583 είχε 11 οικογένειες από τον Βυζαντινό οίκο των Σκορδύληδων. Δεν πρέπει να είναι άσχετο ότι η πρώτη, ή αρχική εκκλησιά του Αγίου Τίτου εκτίσθη τη Β' Βυζαντινή περίοδο. Το χωριό έχει αρχαιολογικό ενδιαφέρον και σε ανασκαφές που έχουν γίνει βρέθηκαν πήλινα αγγεία, τάφοι και πέτρινα τοιχώματα, που ίσως δηλώνουν αγωγούς ύδρευσης αρχαίας πόλης. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, το χωριό διατηρούσε δικό του οπλισμένο στρατό. Στο χωριό υπήρχε σταθμός των Τούρκων και ο Γιανναράκης ή Γιασεμής, γνωστός, για τη γενναιότητά του, λέγεται ότι σκότωσε τον αγά των κατακτητών και πολλούς Τούρκους στρατιώτες. Στην πολιορκία του Βάμου πήραν μέρος πολλοί κάτοικοι του χωριού, πολεμώντας ολόκληρους μήνες εναντίον των κατακτητών. Ο Σπυρίδων Βαρδάκης ή Βαρδοσπυρίδης, που ήταν μέλος της μεταπολεμικής επιτροπής, κάλεσε σε συνέλευση, στη θέση Κράπη, πολλούς οπλαρχηγούς της περιοχής για να συσπειρωθούν εναντίον των Τούρκων. Στο χωριό σώζεται ο πύργος του γενίτσαρου Αλιδάκη, και ενετικό κτίριο σε καλή κατάσταση που αναστηλώνεται από την Αρχαιολογική Υπηρεσία. Πολλοί κάτοικοι του Εμπρόσνερου πήραν μέρος στους μακεδονικούς αγώνες. Επίσης στη Μάχη της Κρήτης πήραν μέρος 200 περίπου κάτοικοι του Εμπρόσνερου. Στην περιοχή του χωριού υπάρχουν δυο σπηλιές. Στη μια σπηλιά είναι χτισμένος ο /Άγιος Αντώνιος, παλιά εκκλησία, στο υπόγειο της οποίας ήταν το κρυφό σχολειό της περιοχής κατά την Τουρκοκρατία. Στη σπηλιά που χρησιμοποιούνταν για κρυφό σχολειό υπάρχουν παλιές βυζαντινές εικόνες. Λέγεται ότι έπαιρναν την εικόνα του Αγίου και τη μετέφεραν σε απέναντι σπηλιά. Η εικόνα όμως, σύμφωνα με την παράδοση, γύριζε κατά ένα μυστήριο τρόπο στην πρώτη σπηλιά. Γι’ αυτό οι Χριστιανοί στο σημείο αυτό που έβρισκαν πάντα την εικόνα έχτισαν την εκκλησία. Στην περιοχή υπάρχει η εκκλησία του Αγίου Ευθυμίου, ο οποίος αποκαλείται από τους κατοίκους /Άγιος Θυμωτής, γιατί σύμφωνα με την παράδοση, κατά την Τουρκοκρατία, όταν οι Χριστιανοί γιόρταζαν τη γιορτή του Αγίου, οι Τούρκοι περικύκλωσαν την εκκλησία και έγινε μεγάλη σφαγή με πολλά θύματα Χριστιανών αλλά και Τούρκων. Εξαιτίας της μεγάλης σφαγής αναφερόταν χαρακτηριστικά από τότε: "Αυτός δεν είναι /Αγιος Ευθύμιος, αλλά /Άγιος Θυμωτής!" Από το χωριό κατάγεται ο Ιωάννης Μαρκάκης, προσωπικός φρουρός του Ελευθερίου Βενιζέλου ο οποίος σκοτώθηκε το 1934 κατά την απόπειρα εναντίον του Βενιζέλου, προσπαθώντας να σώσει τον πολιτικό. Στο χωριό υπάρχουν επίσης οι εκκλησίες της Παναγίας και του Αγίου Τίτου, διμάρτυρη χτισμένη το 1882-1894, της Αγίας /Αννας, της Αγίας Τριάδας, του Αγίου Νεκταρίου, της Αγίας Αικατερίνης, του προφήτη Ηλία, του Αγίου Μάμα, του Τίμιου Σταυρού και του Αρχάγγελου Μιχαήλ. Οι περισσότεροι κάτοικοι κατάγονται από τα Σφακιά και εγκαταστάθηκαν στο χωριό μετά την κατάληψη του πύργου του Αλιδάκη, το 1867-1877. Παλιότερες οικογένειες του χωριού είναι οι Σκορδύληδες, οι Θυμιανοί, οι Βαρδάκηδες, οι Χαμάμηδες, οι Ξενάκηδες, οι Μαυράκηδες, οι Σταυρουλάκηδες, οι Αποστολάκηδες, οι Κατσοχειράκηδες, οι Μαρκάκηδες, οι Μεγαλακάκηδες κ.ά. Από το χωριό κατάγεται και ο Μιχάλης Μυριδάκης, υπασπιστής του Ζέρβα και από τους πρωτεργάτες της ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοπόταμου.

Τ.Κ. ΜΑΖΑΣ Η απόσταση της Μάζας από τα Χανιά είναι 36 χλμ., στο μέσο περίπου της απόστασης Χανιά-Ρέθυμνο. Έχει υψόμετρο 80 μ. περίπου και 358 κατοίκους. Τα κύρια προϊόντα του χωριού είναι λάδι, κρασί, εσπεριδοειδή και κτηνοτροφικά. Στο Δ.Δ. αυτό υπάγονται και οι οικισμοί /Άγιος Γεώργιος, Φονές, Χάμπαθα και Αλμυρός. Η ονομασία του χωριού ανάγεται στην εποχή του Βυζαντίου, όταν η Κρήτη είχε 100 πόλεις (εκατόπολις) και στο μέρος αυτό συγκεντρώνονταν πολλά άτομα (μάζα) για συνελεύσεις, βέβαια πρόκειται για παρετυμολογία. Στην περίοδο της Τουρκοκρατίας ο αγάς Αληδάκης κατέβαινε στη Μάζα, που ήταν τότε μετόχι του. Απ’ αυτόν μια τοποθεσία ονομάστηκε Αγαδικός Χώρος. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες των κατοίκων στην τοποθεσία Σανίδα ή Λογαριαστή έβγαινε κάποιες βραδιές μια χρυσή γουρούνα με τα 9 της γουρουνάκια. Στην τοποθεσία Κουδουνοβωλόκους ή Βωλόκους αναφέρεται ότι στην εποχή της Τουρκοκρατίας κατά τη μάχη στο Κεφαλοβρύσι και στις Βρύσες, κάποιος Τούρκος κυνηγημένος κρύφτηκε στη σπηλιά για να σωθεί, βρέθηκε όμως μπροστά σε μια αίθουσα μεγάλων διαστάσεων, όπου μέσα υπήρχαν τρία άτομα μαρμαρωμένα, παλιοί βασιλιάδες της περιοχής. Στην πλατεία βρίσκεται ο 'άγιος Νικόλαος με τοιχογραφίες από το γνωστό ζωγράφο της Δυτικής Κρήτης Ιωάννη Παγωμένο. Η εκκλησία διατηρείται σε καλή κατάσταση, αλλά οι τοιχογραφίες έχουν υποστεί φθορές. Λέγεται ότι μέσα είναι θαμμένος ο Ιωάννης Παγωμένος. Το μοναστήρι του Σωτήρα έξω από το χωριό, είναι βυζαντινής εποχής με κατεστραμμένες τοιχογραφίες λόγω επισκευών. Στην κορυφή λόφου, κοντά στο χωριό, βρίσκεται η λεγόμενη Αχνότρυπα που μοιάζει με κρατήρα ηφαιστείου. Επίσεις θα πρέπει να αναφερθεί η ύπαρξη της μονάδας παραγωγής αδρανών υλικών και ασβέστου ΑΣΒΕΣΤΟΠΟΙΙΑ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. που βρίσκεται στην περιοχή Φονέ και η οποία με αρκετές θέσεις εργασίας βοηθάει ενεργά την τοπική οικονομία.

Τ.Κ. ΝΙΠΠΟΣ: Το Νίππος απέχει από τα Χανιά 33 χλμ., βρίσκεται σε υψόμετρο 175 μ. και έχει 230 κατοίκους. Οι κάτοικοι ασχολούνται με την κτηνοτροφία και την καλλιέργεια αμπελιών και ελιών. Τα σημαντικότερα προϊόντα είναι λάδι, κρασί, σταφίδα και σουλτανίνα. Υπάρχουν διάφορες εκδοχές ως προς την προέλευση του ονόματος του χωριού. Ο Ξανθουδίδης σχετίζει το όνομα του χωριού με το Ίππος και υποθέτει ότι στην περιοχή θα πρέπει να υπήρχε ιερό αφιερωμένο εις Ίππον και Κόρην, από τη λέξη δε Ιπποκόριο προέρχεται και το όνομα της επαρχίας Ιπποκορώνιον και Αποκόρωνα. Ίσως πάλι στην περιοχή να υπήρχαν παλιά και καλά άλογα. Μια άλλη εκδοχή υποστηρίζει ότι το χωριό λέγεται έτσι επειδή ήταν σε πεδιάδα (Νάπος= πεδιάδα) και με παραφθορά της λέξης έγινε Νίπος. Το χωριό αναφέρεται από τον Barozzi ως Nippo, από τον BasiIicata ως Νipo και από τον "Καστροφύλακα" ως Νipo το 1583. Σύμφωνα με ένα ιστόρημα του 1573 του Θεόδωρου Τρουλλινού, που βρέθηκε στη βιβλιοθήκη της Βιέννης και δημοσιεύτηκε στην Κρητική Εστία (τόμος 9ος σελ. 406), το Νίππος λεγόταν προηγουμένως Ράχη και όταν η Βενετία έστειλε διοικητή το 1550 κάποιο Νίππο, αυτός μετονόμασε τη Ράχη σε Νίππο και έκτισε ανάκτορα, δικαστήρια κ.λπ.. Ίδρυσε επίσης σχολή φρέρηδων στο χωριό Φέγγη, που από τότε μετονομάστηκε σε Φρές. Το ιστόρημα του Τρουλλινού ίσως να μην ευσταθεί ιστορικά. Εξάλλου και η γλώσσα του δεν είναι εκείνης της εποχής, και ακόμη αν ονομαζόταν πριν Ράχη έπρεπε να αναφέρεται στις απογραφές των ίδιων χρόνων. Άλλωστε, καθώς είναι γνωστό, οι Ενετοί και οι Τούρκοι μπορεί να παραποίησαν τα ονόματα των χωριών, αλλά δεν μετονόμασαν κανένα. Τα έγραφαν όπως τα άκουγαν. Στο Νίππος υπάρχει βρύση, που λέγεται Ραφιόλι και υποθέτουν πως στο όνομα αυτό διαφαίνεται το όνομα του επισκόπου Ραφαήλ, που ίσως την έκτισε. Οι πρώτοι κάτοικοι ήρθαν από τα Άπτερα, επειδή είχαν πάθει μεγάλες καταστροφές από τις επιδρομές των κουρσάρων. Μάλιστα δύο αδέλφια από κει, οι Κυριάκος και Ραφαήλ Σελλάς, δημιούργησαν αντίστοιχα τα χωριά Κυριακοσέλλια και Νίππος, όπου μάλιστα, σώζεται με το όνομα του δεύτερου, η βρύση Ραφιόλι. Κοντά στη βρύση αυτή υπάρχει μια τοποθεσία που λέγεται Άσπρουγας. Εκεί οι κάτοικοι έδωσαν μια μάχη με τους Τούρκους, οι οποίοι λεηλάτησαν και πυρπόλησαν τις εκκλησίες και από τους 350 παπάδες και καλόγερους έσφαξαν μέσα σε μια μέρα 250. Μάλιστα κατάστρεψαν το θαυμάσιο ανάκτορο, που ονομαζόταν Πουπέ (κούκλα). Το παλάτι αυτό ήταν τριώροφο μεγάλης έκτασης. Σώζεται η πόρτα, συγκεκριμένα το κατώφλι του τρίτου ορόφου. Υπάρχει και δεξαμενή αλλά δεν έχουν γίνει ανασκαφές. Κατά τις επαναστάσεις το χωριό ήταν τόπος μαχών και επαναστατικών συγκεντρώσεων. Πολλοί κάτοικοι του χωριού πήραν ενεργό μέρος στην περίφημη Μάχη της Κρήτης. Ακόμη και στο Μακεδονικό αγώνα πολλοί οπλαρχηγοί πρωτοστάτησαν. Ο Εμμανουήλ Κατσίγαρης, οπλαρχηγός στο Μακεδονικό αγώνα, κατάγεται από εδώ και τιμήθηκε για την προσφορά του. Στη Νίππος αλλά και στη Θεσσαλονίκη υπάρχει προτομή του. Στην περιοχή του Νίπους σώζονται δεκατρείς εκκλησίες. Βόρεια του χωριού είναι η εκκλησία της Παναγίας της Περβολίτισσας ή Περιβολιτσιανή, αφιερωμένη στα Γενέθλια της Θεοτόκου. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Τρουλλινού, που προαναφέραμε, υπήρξε σχολή ζωγραφικής. Η εκκλησία ήταν ίσως έδρα επισκοπή ς από παλιά. Εδώ έχουν θαφτεί πολλοί μοναχοί και ιερείς μεταξύ δε αυτών και ο επίσκοπος Ραφαήλ. Εδώ ήταν η Ενετική Σχολή των Φρέρηδων, που μετά έγινε χριστιανικό μοναστήρι. Η κεντρική εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Τίμιο Σταυρό, ένα μικρό βυζαντινό εκκλησάκι το οποίο το γκρέμισαν και έφτιαξαν νέα εκκλησία. Σώζεται η πολύ παλιά εικόνα της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού, ένας σταυρός ευλογίας, και μια μικρή εικόνα του Αγίου Αντωνίου σε ξύλο. Επίσης σώζονται και παλιά κεραμίδια, που έχουν φυλαχτεί, καθώς και δύο πλαίσια εικόνων παλιά και σκαλιστά. Σώζεται ακόμα και ένα τμήμα του παλιού σκαλιστού τέμπλου, που έχει τοποθετηθεί στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Την εκκλησία αυτή την έκτισε ο εφημέριος Αριστείδης Παπαδάκης ο οποίος πέθανε την ώρα που δούλευε σε ηλικία 42 χρόνων το 1931. Στην εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, σώζονται τοιχογραφίες βυζαντινής και κοπτικής τεχνοτροπίας. Εδώ είναι το κοιμητήριο του χωριού. Η εκκλησία, που είναι αφιερωμένη στο /Αγιο Πνεύμα έχει ανακαινιστεί. Υπάρχει μια πολύ παλιό εικόνα σχεδόν καταστραμμένη. Υπάρχει επίσης η εκκλησία της Αγίας Μαρίνας, που είναι πολύ παλιά και πολλά άλλα εξωκλήσια. Από τις παλιότερες οικογένειες του χωριού είναι οι Χριστουλάκηδες, οι Κακατσάκηδες, οι Παυλάκηδες, οι Πουπάκηδες, οι Κεγιαδάκηδες, οι Βαρανάκηδες, οι Κοτσιφάκηδες, οι Πολογιωργάκηδες, οι Μελιγκουνάκηδες, οι Κουρομιχελάκηδες. Βορειοδυτικά και κάτω από το χωριό υπάρχει ρεματιά που κατεβαίνει από τα Λευκά Όρη. Στην κοίτη του χειμάρρου βρίσκεται η βρύση Αvιτσα. Εδώ σύμφωνα με το θρύλο βρίσκεται μεγάλος θησαυρός. Λέγεται ότι στις λεκάνες που υπάρχουν στο άκρο του πλακόστρωτου έχυναν το χρυσό και τον έκρυβαν σε μέρος άγνωστο. Υπάρχει και σχετικό δίστιχο που λέει: "Στην Αvιτσα, στn Μπάνιτσα και στoυ Καλερογιάνη ο θnσαυρός που κρύβεται, ποιος άξιος να τον βγάλει;" Η Μπάνιτσα είναι χείμαρρος νότια έξω από το χωριό Πεμόνια Αποκορώνου και Καλερογιάννης είναι τοποθεσία πάνω στα Λευκά Όρη. Στην άκρη της κοιλάδας της Γεωργιούπολης και στο νότιο μέρος του Νίππους τους χειμερινούς μήνες Δεκέμβριο ως Μάρτιο αναβλύζει από τη μέση ενός χωραφιού μεγάλη πηγή νερού που ονομάζεται Βόρθος. Ύστερα από μεγάλη βροχή, με το νερό που αναβλύζει εξέρχονται δεκάδες χέλια.ταν σταματήσει να αναβλύζει το νερό , τα χέλια παγιδεύονται και περισυλλέγονται. Το Μάιο με το όργωμα του αγρού ισοπεδώνεται το μέρος χωρίς να μένει κανένα ίχνος.


Facebook twitter youtube